« پايين‌ترين مرتبهء ريا ، شرك است . » چگونه است آن اعمالى كه بيشترش يا همه‌اش شرك است ؟ در كافى به نقل از جراح المدائنى آمده كه ، امام صادق ( ع ) در آيهء فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً « 1 » ، فرمود : « شخص عملى را به خاطر ثواب انجام مىدهد ؛ نه رضايت خداوند و براى تحسين مردم مىخواهد و دوست دارد مردم آن را بشنوند ؛ اين همان شرك در عبادت است . » سپس فرمود : « بنده‌اى نيكى را پنهان نكرد كه هميشه روزگار به فراموشى سپرده شود ، تا اين كه خداوند آن را ظاهر نمود ؛ و بنده‌اى بدى را پنهان نكرد كه هميشه روزگار به فراموشى سپرده شود ، كه خداوند آن بدى را ظاهر نمود . » در همين كتاب از قول امام صادق ( ع ) آمده است كه فرمود : « هر ريايى شرك است و هر كس به خاطر مردم كارى كند ، پاداشش بر مردم است و هر كس براى خدا كارى كند ، پاداشش بر خداوند است . » همچنين در خطاب به شاگردش عباد بن كثير بصرى مىفرمايد : « واى بر تو اى عباد ! تو را از ريا برحذر مىدارم ؛ چون هر كس براى غير خدا كارى كند ، خداوند او را به آن كس وامىگذارد . » يعنى هر كس كه براى مردم كارى كند ، عملش ضايع نخواهد شد و ماندگار خواهد بود و عاملش در آخرت نجات خواهد يافت ؛ و هر كس براى غير خدا كارى كند ، عملش ضايع و خود هلاك خواهد شد . از على ( ع ) روايت شده است كه : « رياكار سه نشانه دارد : وقتى مردم او را مىبينند ، بانشاط است ، در تنهايى كسل است ؛ و دوست دارد در همهء كارها او را بستايند . » در كافى آمده است كه ، امام صادق ( ع ) با اسناد به پيامبر ( ص ) فرمودند : « زمانى بر مردم خواهد آمد كه باطنشان خبيث مىگردد و ظاهرشان به خاطر طمع دنيا نيكو ، و آنچه كه نزد پروردگارشان هست ، طلب نمىكنند . دينشان رياست و ترسى كه خداوند همگى را به عذاب دچار ساخته با آن درنمىآميزد ؛ و همچون غرق‌شدگان او را مىخوانند و اجابت نمىشود . » آيا شكى هست كه ما امروز در چنين روزگارى به سر مىبريم ! هر كس كه به مطالعهء زندگى انسانها و حقيقت آنها بپردازد ، درخواهد يافت كه ظاهرى خوب دارند و حجاب باطنىشان نمىتواند خباثت و پستى باطنىشان را پنهان سازد .

--> ( 1 ) - كهف ( 18 ) آيهء 110 : پس هر كس به لقاى پروردگار خود اميد دارد بايد به كار شايسته بپردازد و هيچ كس را در پرستش پروردگارش شريك نسازد .